ปฏิเสธไม่ได้ว่าการทำศัลยกรรมบางประเภท เช่น ผ่าตัดดึงหน้า เสริมหน้าอก คนไข้ต้องมีการระบายเลือดและของเสียออกจากร่างกายเพื่อป้องกันการติดเชื้อ สายระบายเลือด หลังผ่าตัด เรียกว่า “สายเดรน” จึงเป็นอุปกรณ์ทางการแพทย์สำคัญและถูกนำมาใช้งาน หลายคนอาจกำลังสงสัยว่าสายเดรนคืออะไร? สายเดรน มีกี่ชนิด? ถอดสายเดรนได้ตอนไหน? บทความนี้รวมทุกเรื่องที่ต้องรู้เกี่ยวกับสายเดรนระบายเลือดมาให้แล้วค่ะ
Key Takeaway
- สายเดรน คือ อุปกรณ์ทางการแพทย์ประเภทท่อระบายของเสีย โดยแพทย์จะใส่ไว้ในร่างกายคนไข้ชั่วคราวเพื่อระบายเลือด น้ำเหลือง น้ำหนอง หรือของเหลวต่าง ๆ ออกจากแผลผ่าตัด
- การใส่สายเดรนระบายเลือดจะช่วยระบายของเหลวที่เป็นของเสียออกจากร่างกายหลังผ่าตัด ป้องกันการอักเสบ ลดความเสี่ยงการติดเชื้อ ลดอาการบวมช้ำ และช่วยให้แพทย์ประเมินการฟื้นตัวของคนไข้
- เหตุผลที่เลือดออกหลังผ่าตัดดึงหน้ามักเกิดจากหลอดเลือดขยายตัว เมื่อยาชาที่ผสมสารหดหลอดเลือดหมดฤทธิ์ ความดันโลหิตจึงพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว รวมถึงปัจจัยอื่น ๆ เช่น การขยับใบหน้า การไอหรือจามแรง ๆ การทานยาบางชนิด การติดเชื้อ หรือเกิดของเสียคั่ง
- สามารถผ่าตัดดึงหน้าแบบไม่ใส่สายเดรนได้ แต่ต้องมีปัจจัยอื่นเข้ามาเกี่ยวข้อง ได้แก่ ปริมาณที่ต้องเลาะกล้ามเนื้อ เทคนิคที่ใช้ ระดับการผ่าตัด (ผ่าตัดใหญ่หรือผ่าตัดเล็ก) ซึ่งต้องให้แพทย์เฉพาะทางเป็นผู้ประเมินเท่านั้น
- ปกติแล้วจะถอด Tube Drain หลังผ่าตัดตั้งแต่ 2-7 วัน หรือ 1-2 สัปดาห์ ขึ้นอยู่กับปริมาณของเสียที่ขับออกมา โดยต้องลดเหลือ 25-30 มิลลิลิตร / ชั่วโมง สีแดงจางลง ไม่มีหนอง แผลบวมช้ำน้อยลง ซึ่งแพทย์จะเป็นผู้ประเมินตามความเหมาะสม
สายเดรนระบายเลือด คืออะไร?
สายเดรน หรือ Tube Drain คือ อุปกรณ์ทางการแพทย์ประเภทท่อระบายของเสีย โดยแพทย์จะใส่ไว้ในร่างกายคนไข้ชั่วคราวเพื่อระบายเลือด น้ำเหลือง น้ำหนอง หรือของเหลวต่าง ๆ ออกจากแผลผ่าตัด และช่วยให้ประเมินการฟื้นตัวได้ง่ายขึ้นค่ะ
ใส่สายเดรนระบายเลือด เพื่ออะไร?
จุดประสงค์ของการใส่สายเดรนเลือดเพื่อระบายของเหลวที่เป็นของเสียออกจากร่างกายหลังผ่าตัด ป้องกันการอักเสบหรือก้อนน้ำเหลืองจากการที่ของเหลวคั่งในร่างกาย ลดความเสี่ยงการติดเชื้อ ลดอาการบวมช้ำ และช่วยให้แพทย์ประเมินการฟื้นตัวของคนไข้ได้ค่ะ
สายเดรนมีกี่ประเภท? ต่างกันอย่างไร?
สาย Drain มีกี่ชนิด? ปัจจุบันสายระบายเลือด หลังผ่าตัดที่แพทย์ใช้งานแบ่งออกได้ 4 ประเภท ซึ่งมีความแตกต่างกัน ดังนี้ค่ะ
1. สายเดรนแบบปิด (Closed system)
สายเดรนระบายเลือด หลังผ่าตัดที่มีการเชื่อมต่อกับภาชนะสำหรับกักเก็บของเหลว เช่น บอลยาง ขวดสุญญากาศ ถุงเก็บของเหลว ช่วยป้องกันการติดเชื้อ มักถูกใช้กับการผ่าตัดศัลยกรรมใหญ่ที่มีแนวโน้มติดเชื้อจากภายนอกได้ง่าย เช่น ผ่าตัดดึงหน้า ผ่าตัดทำหน้าอก เป็นต้นค่ะ
2. สายเดรนแบบเปิด (Open system)
Tube Drain ประเภทนี้จะเป็นการระบายของเหลวออกสู่ภายนอกโดยตามแรงโน้มถ่วงโดยไม่มีภาชนะเก็บของเหลว สะดวกต่อการใช้งาน เหมาะกับการผ่าตัดแผลเล็ก หรือระบายของเหลวจากแผลที่มีการติดเชื้อค่ะ
3. สายเดรนแบบมีบอล
หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อแต่สงสัยว่า สายเดรนระบายเลือด Hemovac คืออะไร นี่คือชนิดของสายเดรนที่มีบอลสุญญากาศโดยใช้แรงดูดของลูกบอลในการดึงของเหลวเพื่อควบคุมปริมาณให้ออกมาอย่างเหมาะสมค่ะ
4. สายเดรนแบบไม่มีบอล
สายยางทางการแพทย์ที่ต่อปลายสายไว้กับภาชนะกักเก็บของเหลวหรือผ้าก๊อซซับเลือดโดยใช้แรงโน้มถ่วงตามธรรมชาติ ไม่ต้องปั๊มบอลเพื่อดูดของเสีย ช่วยให้เคลื่อนไหวสะดวกขึ้นค่ะ
ประโยชน์ของสายเดรนหลังศัลยกรรม
- สายเดรนเลือด คือ ตัวช่วยระบายของเสีย เช่น เลือด หนอง น้ำเหลือง ออกจากแผล ป้องกันการติดเชื้อจากของเหลวที่สะสมอยู่โดยเฉพาะเมื่อต้องผ่าตัดใหญ่ เช่น ผ่าตัดดึงหน้า
- ลดการเกิดก้อนน้ำเหลือง หรือของเหลวคั่งใต้ชั้นผิว
- ลดอาการบวมช้ำของแผลผ่าตัด
- ลดการเกิดรอยนูนหรือพังผืดหลังการผ่าตัด
- แพทย์สามารถประเมินการฟื้นตัวของคนไข้ได้ง่ายขึ้นจากปริมาณหรือสีในภาชนะเก็บของเหลว
- ผลลัพธ์หลังการทำศัลยกรรมดูสวยงาม เรียบเนียน
สาเหตุที่มีเลือดออกหลังการผ่าตัดดึงหน้า
เหตุผลที่เลือดออกหลังผ่าตัดดึงหน้าจนต้องใส่สายเดรนมักเกิดจากหลอดเลือดมีการขยายตัวเมื่อยาชาที่ผสมสารหดหลอดเลือดหมดฤทธิ์ ความดันโลหิตจึงพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว รวมถึงอาจมีปัจจัยอื่น ๆ เพิ่มเติม เช่น การขยับใบหน้า การไอหรือจามแรง ๆ การทานยาบางชนิด การติดเชื้อ หรือเกิดของเสียคั่ง เป็นต้นค่ะ
ผ่าตัดดึงหน้าแบบไร้ใส่สายเดรนระบายเลือดได้ไหม?
สามารถผ่าตัดดึงหน้าแบบไม่ใส่สายเดรนได้ค่ะ สำหรับคนที่ไม่อยากเดรนเลือด แต่การไม่ใส่สายเดรน ใบหน้าที่มีน้ำเหลือง ของเสียอาจจะทำให้หน้าช้ำมากกว่า บวมมากว่า ทั้งนี้อาจมีปัจจัยอื่นเข้ามาเกี่ยวข้องด้วยได้แก่ ปริมาณที่ต้องเลาะกล้ามเนื้อ เทคนิคที่ใช้ ระดับการผ่าตัด (ผ่าตัดใหญ่หรือผ่าตัดเล็ก) ซึ่งต้องให้แพทย์เฉพาะทางเป็นผู้ประเมินเท่านั้นค่ะ
ใส่สายเดรนใส่กี่วัน?
เมื่อไหร่ที่ต้องถอดสายเดรนระบายเลือด? ถอดสายเดรนได้ตอนไหน? จะถอดสายเดรนระบายเลือด หลังผ่าตัดตั้งแต่ 2-7 วัน หรือ 1-2 สัปดาห์ ขึ้นอยู่กับปริมาณของเสียที่ขับออกมา โดยต้องลดเหลือ 25-30 มิลลิลิตร / ชั่วโมง สีแดงของเลือดจางลง ไม่มีหนอง แผลไม่บวมช้ำ ซึ่งแพทย์จะเป็นผู้ประเมินตามความเหมาะสมค่ะ
ข้อดีของการใส่สายเดรนระบายเลือด
- การใส่สายเดรนระบายหนอง เดรนเลือดออกจากแผลผ่าตัดจะช่วยลดความเสี่ยงการติดเชื้อที่เกิดจากของเสียคั่งอยู่ภายใน
- ลดอาการบวมช้ำของแผลได้
- ไม่ทำให้เกิดก้อนน้ำเหลืองสะสมใต้ผิวหนัง รวมถึงรอยนูนหรือพังผืด
- แพทย์ประเมินอาการฟื้นตัวของคนไข้ง่ายขึ้นจากการดูสีหรือปริมาณของเสีย
วิธีดูแลตัวเองระหว่างใส่สายเดรนระบายเลือด
- ระวังการดึงหรือกระตุกสายเดรนจากการขยับตัวเร็วและการทำกิจกรรมทั่วไป ป้องกันสายหลุดหรือเคลื่อนจากตำแหน่งเดิม เคลื่อนไหวช้า ๆ ไม่ต้องรีบ
- ใช้น้ำเกลือ หรือเทคนิคตามคำแนะนำของแพทย์ทำความสะอาดปลายสายเดรนเป็นประจำ
- วิธีการดูแลสายเดรนระบายเลือดที่บ้าน ทั้งก่อนและหลังสัมผัสต้องล้างมือด้วยสบู่หรือน้ำยาล้างมือให้สะอาด ป้องกันการติดเชื้อ
- สังเกตความเปลี่ยนแปลงของเหลวที่ถูกดูดออกจากแผล เช่น สี ปริมาณ กลิ่น หากเกิดความผิดปกติ เช่น เลือดยังออกเยอะ สีเข้ม กลิ่นเหม็น อาการผิดปกติของสายเดรนระบายเลือดอื่น ๆ ต้องรีบแจ้งแพทย์ทันที
- แนะนำให้ใช้การเช็ดตัวแทนการอาบน้ำ ป้องกันแผลและตัวสายเปียกชื้น
วิธีดูแลตัวเองหลังถอดสายเดรนระบายเลือด
- วิธีดูแลหลังถอดสายเดรน สิ่งแรกคืออย่าเพิ่งรีบอาบน้ำหากแผลยังไม่แห้งสนิท ป้องกันแผลเปียกน้ำหรือสัมผัสความชื้น
- ยังคงทำความสะอาดด้วยผ้าก๊อซชุบน้ำเกลือซับแห้งเช็ดเบา ๆ บริเวณแผลและโดยรอบ
- เปลี่ยนผ้าปิดแผลตามระยะเวลาที่แพทย์ระบุ
- ทำกิจกรรมเบา ๆ จนกว่าแผลจะแห้งหรือหายสนิท
- หลีกเลี่ยงการกระแทก กดทับ บริเวณแผล ป้องกันการบวมช้ำและอักเสบ
สรุปบทความ
Tube Drain หรือ สายเดรน คือ ตัวช่วยสำหรับดูดของเสียหลังผ่าตัด เช่น เลือด หนอง น้ำเหลืองออกจากร่างกาย ป้องกันการติดเชื้อหรือภาวะน้ำเหลืองคั่งจากการผ่าตัดดึงหน้า ทำหน้าอก โดยแพทย์จะประเมินภาวะแทรกซ้อนหลังการใส่สายเดรนระบายเลือดอย่างต่อเนื่อง ขณะที่คนไข้ก็ต้องดูแลตนเองปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัดเพื่อให้ผลลัพธ์ออกมาน่าพึงพอใจค่ะ
ซึ่งใครกำลังมองหาคลินิกดูแลการใส่สายเดรนหลังทำศัลยกรรมได้สะอาดและปลอดภัยที่สุด มีเทคนิคการใส่สายเดรนที่ช่วยให้แผลแห้งไวและไม่เสี่ยงติดเชื้อ มีพยาบาลเชี่ยวชาญคอยดูแลทำความสะอาดสายเดรนหลังผ่าตัด BEAMS Plastic Surgery ยินดีดูแล ผ่าตัดที่โรงพยาบาลทุกเคส แพทย์วิเคราะห์ปัญหาใบหน้าเพื่อเลือกหัตถการที่เหมาะสมมากที่สุด หากสนใจติดต่อได้ทุกช่องทาง Line Official : @beamss หรือคลิกเพื่อติดต่อกับแพทย์ของเราค่ะ
คำถามที่พบบ่อย (FAQs)
ต้องใช้สายเดรนทุกครั้งหลังผ่าตัดไหม?
ไม่ต้องใช้สายเดรนทุกครั้งในการผ่าตัด ขึ้นอยู่กับหัตถการที่แพทย์เลือกเพื่อใช้รักษาคนไข้ตามความเหมาะสมค่ะ
ทำอย่างไรเมื่อมีเลือดออกมากผิดปกติจากสายเดรน?
กรณีสายเดรนเลือดออกเยอะผิดปกติเฉลี่ยเกิน 50 มิลลิลิตร / วัน ต้องรีบพบแพทย์อย่างเร่งด่วนเพื่อค้นหาสาเหตุและทำการรักษาต่อไปค่ะ
ใส่สายเดรนแล้วจะเจ็บไหม?
ระหว่างผ่าตัดจะไม่รู้สึกเจ็บเพราะมีการใช้ยาสลบ เมื่อตื่นขึ้นมาอาจรู้สึกตึง ๆ ชา ๆ หรือระคายเคืองบ้าง แต่ไม่ได้เจ็บอย่างใดค่ะ
ถอดสายเดรนเจ็บไหม?
เมื่อต้องถอดสายเดรนคนไข้อาจรู้สึกแปล๊บ ๆ เพียงเล็กน้อย และใช้เวลาไม่นาน จึงไม่ต้องกังวลใจว่าจะเจ็บค่ะ
ของเหลวในสายเดรนควรมีลักษณะอย่างไร?
ของเหลวที่ดีในสายเดรนต้องเปลี่ยนไปตามระยะเวลาเริ่มจากอาจเป็นสีแดงสด แต่เมื่อผ่านไป 2-3 วัน สีต้องจางลงเป็นสีส้ม สีชมพู หรือสีแดงอมเหลือง หลังจากนั้นควรเป็นสีเหลืองอ่อน ใส และปริมาณของเหลวต้องลดลงต่อเนื่องค่ะ
อ้างอิง
Cleveland Clinic Team. (2025, February 15). Surgical Drains. https://my.clevelandclinic.org/health/drugs/15199-surgical-drains
Carla Patel. (2025, March 28). Surgical drains 101: What to know about their use, care and removal. https://www.mdanderson.org/cancerwise/surgical-drains-101–what-to-know-about-their-use–care-and-removal.h00-159774867.html
TeachMe Surgery Team. (2019, March 18). Drain Insertion. https://teachmesurgery.com/skills/surgical/surgical-drain/
