รอยแผลเป็นอีกหนึ่งปัญหากวนใจ ไม่ว่าจะเกิดขึ้นบริเวณไหนของร่างกายก็ตาม ซึ่งปัจจุบันคลินิกดึงหน้าทั้งหลายก็มีโปรแกรมช่วยลบรอยแผลเป็น เพื่อเผยผิวเรียบเนียน สร้างความมั่นใจให้กลับคืนมาอีกครั้ง ใครกำลังเจอปัญหานี้อยู่ หรือมีคำถามเกิดขึ้นว่า วิธีรักษาแผลเป็นหรือรอยดำทำอย่างไรบ้าง? วิธีลบรอยแผลเป็นแบบเร็วที่สุดต้องทำอย่างไร? มาหาข้อมูลกันได้เลยค่ะ
Key Takeaway
- รอยแผลเป็น คือ รอยพังผืดหรือเนื้อเยื่อใหม่ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ โดยร่างกายสร้างคอลลาเจนฟื้นฟูเซลล์ผิวที่เสียหายจากสาเหตุต่าง ๆ เช่น อุบัติเหตุ การผ่าตัด โรคผิวหนังบางประเภท ฯลฯ รอยดังกล่าวมีทั้งรอยแดง รอยดำทั่วไป แผลนูน รอยบุ๋ม หรือก้อนแข็ง (คีลอยด์) ไม่เรียบเนียนเหมือนผิวเดิม
- แผลเป็นเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น อุบัติเหตุทำให้ผิวถลอก ฉีกขาด ถูกบาด การผ่าตัดเพื่อรักษาโรค การทำหัตถการ ผิวสัมผัสความร้อนหรือสารเคมีบางชนิด รอยแผลเป็นจากสิว หรือโรคผิวหนัง เช่น อีสุกอีใส งูสวัด
- แผลเป็นแบ่งออกได้ 5 ประเภท ได้แก่ แผลเป็นปกติ แผลเป็นนูน แผลเป็นคีลอยด์ แผลเป็นรอยบุ๋ม และแผลเป็นจากไฟไหม้ ซึ่งการดูแลและแก้ปัญหาจะแตกต่างกันออกไป
- การลบรอยแผลเป็นสามารถทำได้หลายวิธี เช่น ทาครีม แปะแผ่นซิลิโคน โปรแกรมฉีดฟิลเลอร์ ทำเลเซอร์ ฉีดยาสเตียรอยด์ การผลัดเซลล์ผิว การผ่าตัดแผลเป็น และการฉายรังสี
- วิธีป้องกันแผลเป็นระยะยาวมีทั้งการล้างแผลด้วยน้ำเกลือ ใช้เจลหรือแผ่นซิลิโคนปิดหลังแผลสมาน ใช้ครีมลดรอยแผลเป็น งดการบีบ แคะ แกะ เกา ทาครีมกันแดด หลีกเลี่ยงแสงแดด เลี่ยงอาหารบางชนิด หรือพบแพทย์หากเกิดความผิดปกติ
รอยแผลเป็นคืออะไร?
รอยแผลเป็น คือ รอยพังผืดหรือเนื้อเยื่อใหม่ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ โดยร่างกายจะสร้างคอลลาเจนเพื่อฟื้นฟูเซลล์ผิวที่เสียหายจากสาเหตุต่าง ๆ เช่น อุบัติเหตุ การผ่าตัด โรคผิวหนังบางประเภท ฯลฯ ซึ่งรอยดังกล่าวเป็นได้ทั้งรอยแดง รอยดำทั่วไป แผลนูน รอยบุ๋ม หรือก้อนแข็ง (คีลอยด์) ไม่เรียบเนียนเหมือนผิวเดิมค่ะ
แผลเป็นเกิดจากอะไร?
- อุบัติเหตุต่าง ๆ ที่ทำให้ผิวฉีกขาดลึกถึงผิวชั้นในและร่างกายซ่อมแซมตัวเอง เช่น รอยบาด ถลอก
- แผลเป็นหลังผ่าตัด จากการเจาะ กรีด หรือเย็บผิวของแพทย์เพื่อรักษา
- ผิวถูกความร้อนหรือสารเคมีรุนแรง เช่น รอยไฟไหม้ น้ำร้อนลวก สารเคมีบางชนิดกัดผิว
- ผิวเกิดการอักเสบจนเสียหายและมีร่องรอยตามมาภายหลัง เช่น รอยบุ๋มสิวจากสิวอักเสบ
- การเกิดโรคผิวหนังบางชนิดทำให้ผิวมีรอยแผล เช่น อีสุกอีใส ฝีหนอง งูสวัด การติดเชื้อบนผิว
รอยแผลเป็นมีกี่ประเภท?
รอยแผลเป็นเกิดขึ้นได้หลายลักษณะ ซึ่งสามารถสรุปออกมาได้ทั้งหมด 5 ประเภท ดังนี้ค่ะ
- แผลเป็นปกติ (Normotrophic Scar) รอยแผลแบนราบ ไม่นูนหรือยุบ ช่วงแรกอาจมีรอยแดงหรือสีคล้ำ แต่เมื่อเวลาผ่านไปสีจะจางลงจนใกล้เคียงกับสีผิวเดิม อาจรู้สึกคันเล็กน้อยในช่วงแรก
- แผลเป็นนูน (Hypertrophic Scar) แผลจะนูนขึ้นจากผิวอยู่แค่บริเวณขอบแผลเดิม ไม่ลุกลามไปด้านนอก สีออกแดงหรือชมพู มีโอกาสลดขนาดลงในอนาคตแต่ไม่หายขาดทั้งหมดค่ะ
- แผลเป็นคีลอยด์ (Keloid Scar) ลักษณะคล้ายแผลเป็นนูน แต่จะแข็ง หนา และลุกลามเกินขอบแผลเดิม สีออกแดงหรือม่วงแบบมันเงา ไม่มีขนขึ้น เกิดจากคอลลาเจนถูกสร้างมากเกินไป มักสังเกตเห็นตามหัวไหล่ หลัง หน้าอก หลังใบหู สามารถกลับมาเป็นซ้ำได้ค่ะ
- แผลเป็นหลุม (Atrophic Scar) ลักษณะเป็นรอยบุ๋ม หรือผิวยุบตัวลง เพราะสูญเสียเนื้อเยื่อใต้ชั้นผิว ส่วนใหญ่มักเกิดกับผู้มีปัญหาสิวอักเสบ หรือโรคผิวหนัง เช่น อีสุกอีใส ค่ะ
- แผลเป็นจากไฟไหม้และน้ำร้อนลวก (Burn Scar) ผิวจะแน่นตึงหรือหดตัวจากการถูกความร้อน บางรายมีผลกับการเคลื่อนไหวร่างกายจากบาดแผลที่ลึกลงถึงชั้นกล้ามเนื้อและเส้นประสาทค่ะ
8 วิธีลบรอยแผลเป็นให้ดีขึ้น
การลบรอยแผลเป็นจะช่วยทำให้ผิวบริเวณดังกล่าวดูดี เพิ่มความมั่นใจให้กับตนเองมากขึ้น ซึ่งปัจจุบันก็มีเทคนิคแก้แผลเป็นได้หลายวิธี ดังนี้ค่ะ
1. ทาครีมรักษาแผลเป็น
เป็นวิธีแก้รอยดำจากแผลเป็น รวมถึงรอยแดง ลดการเกิดแผลเป็นนูน และยังช่วยบำรุงผิวบริเวณดังกล่าว เน้นครีมที่มีส่วนผสมของ Centella asiatica วิตามินอี Allium cepa หรือ Madecassoside เหมาะกับการทาตอนเกิดแผลเป็นช่วงแรก ๆ แนะนำให้ทาเป็นประจำค่ะ
2. แผ่นแปะซิลิโคนรักษาแผลเป็น
นิยมใช้กับแผลเป็นนูนและแผลเป็นหลังผ่าตัด ตัวซิลิโคนจะสร้างชั้นฟิล์มบาง ๆ เพื่อกักเก็บความชุ่มชื้นที่ผิวชั้นบน ไม่ให้ร่างกายสร้างคอลลาเจนมากเกินไป ลดรอยแดง อาการคัน แผลไม่แข็ง เหมาะกับการลบรอยแผลเป็นบนใบหน้าค่ะ
3. การผลัดเซลล์ผิว
เป็นวิธีลบรอยแผลเป็นที่ควรทำโดยผู้เชี่ยวชาญ เช่น การใช้กรด AHA และ BHA การใช้สารเคมีความเข้มข้นสูง (Chemical Peeling) หรือการกรอผิวชั้นนอก ขจัดเซลล์ผิวเสื่อมสภาพ เม็ดสีส่วนเกิน พร้อมกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนให้ผิวเรียบเนียนค่ะ
4. การทำเลเซอร์
มีทั้งเลเซอร์ลดรอยแดงและรอยดำจากแผลเป็นที่ทำให้สีผิวไม่สม่ำเสมอ ซึ่งเป็นวิธีรักษารอยดำบนใบหน้า และเลเซอร์กระตุ้นคอลลาเจนเพื่อแก้ปัญหาแผลเป็นหลุมได้ดีค่ะ
5. โปรแกรมฉีดฟิลเลอร์
การลบรอยแผลเป็นที่นิยมใช้กับหลุมแผลเป็น เช่น หลุมสิว แพทย์จะฉีดกรดไฮยาลูรอนิกเพื่อเติมผิวที่ยุบตัวให้ดูตื้นขึ้น อยู่ได้นาน 6-24 เดือน ขึ้นอยู่กับลักษณะแผลและยี่ห้อที่ใช้ จากนั้นจึงค่อย ๆ สลายออกไปเองตามธรรมชาติ ช่วยรักษาแผลที่หน้าให้หายเร็วค่ะ
6. การฉีดยาสเตียรอยด์
วิธีแก้แผลเป็นซึ่งเป็นวิธีที่มักใช้กับแผลเป็นนูนและแผลคีลอยด์ ตัวยาจะลดปริมาณการสร้างคอลลาเจนใต้ชั้นผิวควบคู่กับลดการอักเสบของแผล ส่งผลให้แผลที่เคยนูนแข็งลดขนาดลง ซึ่งต้องทำต่อเนื่อง 2-6 ครั้ง และดำเนินการโดยแพทย์เท่านั้นค่ะ
7. การผ่าตัดแผลเป็น
เป็นการลบรอยแผลเป็นสำหรับผู้ที่มีปัญหารอยแผลเป็นรุนแรง แผลหนา มีขนาดใหญ่ หรือผิวผิดรูป ส่งผลต่อการเคลื่อนไหวหรือขาดความมั่นใจ เช่น แผลเป็นจากอุบัติเหตุหรือการผ่าตัดบางประเภท แพทย์จะตัดเนื้อแผลออก จากนั้นเย็บแผลใหม่ให้เล็ก เรียบเนียนขึ้น หลังผ่าตัดต้องดูแลอย่างดีและอาจทำเลเซอร์เพิ่มเติมค่ะ
8. การฉายรังสี
เป็นวิธีลบรอยแผลเป็นนูนและแผลคีลอยด์ขนาดใหญ่ โดยจะใช้รังสีพลังงานสูงเพื่อลดการสร้างคอลลาเจนที่มากเกินไป ขณะทำไม่รู้สึกเจ็บ ใช้เวลาไม่เกิน 5 นาที มักทำหลังผ่าตัดแผลเป็นภายใน 1-3 วันค่ะ
ป้องกันไม่ให้เกิดรอยแผลเป็นในระยะยาวได้อย่างไร?
- หลังเกิดแผลสดให้ล้างทำความสะอาดอย่างถูกต้องด้วยน้ำเกลือเพื่อไม่ให้เนื้อเยื่อเสียหาย ปิดแผลด้วยผ้าก๊อซหรือพลาสเตอร์ป้องกันเชื้อโรคและฝุ่น
- ใช้เจลซิลิโคนหรือแผ่นซิลิโคนปิดเมื่อแผลสมานใหม่ ๆ โดยยังไม่เกิดรอยแผลเป็นเพื่อควบคุมความชุ่มชื้น ลดอักเสบ ป้องกันการนูนขึ้นของผิว
- หลีกเลี่ยงการบีบ แกะ แคะ หรือเกาแผล โดยเฉพาะตอนที่แผลยังไม่ตกสะเก็ด กรณีนี้รวมถึงการไม่บีบกดสิวด้วย
- ใช้ครีมลดรอยแผลเป็นหรือครีมบำรุงผิวที่มีส่วนผสมของ Allium Cepa, วิตามิน E, Centella Asiatica หรือ Madecassoside ช่วยฟื้นฟู ลดการสร้างเนื้อเยื่อผิวผิดปกติ เริ่มทาได้ทันทีหลังแผลปิด
- ใช้ครีมกันแดดที่มีส่วนผสมของค่า SPF 30 ขึ้นไป รวมถึงหลีกเลี่ยงแสงแดด เพื่อลดการกระตุ้นเม็ดสีเมลานินซึ่งทำให้เกิดรอยดำถาวร
- หลีกเลี่ยงอาหารบางชนิดที่อาจกระตุ้นการสมานแผลให้ผิดปกติ เช่น เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ของหมักดอง เป็นต้น
- กรณีแผลเกิดความผิดปกติจากสาเหตุต่าง ๆ เช่น โรคประจำตัว แผลแดงนานเกิน 2-3 สัปดาห์ แผลนูนหรือเริ่มขยายตัวกว้างขึ้น ให้รีบพบแพทย์ทันที
สรุปบทความ
รอยแผลเป็นเกิดจากผิวมีการซ่อมแซมส่วนที่เสียหาย ส่งผลให้ลักษณะผิวบริเวณดังกล่าวแตกต่างไปจากปกติ เช่น แผลนูน รอยบุ๋ม รอยแดง รอยดำ แผลคีลอยด์ การลบรอยแผลเป็นทำได้หลายวิธี เช่น ทาครีม แปะแผ่นซิลิโคน ทำเลเซอร์ ผลัดเซลล์ผิว โปรแกรมฉีดฟิลเลอร์ ฉีดสเตียรอยด์ ไปจนถึงการผ่าตัดและฉายรังสี ซึ่งช่วยเติมความมั่นใจ และทำให้ผิวที่เคยเสียหายกลับมาดูดีได้อีกครั้งค่ะ
ที่ BEAMS Plastic Surgery เราพร้อมให้คำปรึกษาโดยแพทย์เฉพาะทางด้านตกแต่งใบหน้า เผยผิวกระจ่างใส รอยแผลเป็นลดเลือน ต้องการข้อมูลเพิ่มเติมสามารถติดต่อได้ทุกช่องทางของเรา Line Official : @beamss หรือ คลิกเพื่อติดต่อแพทย์ของเราค่ะ
คำถามที่พบบ่อย (FAQs)
ลบรอยแผลเป็นหายได้หมดจริงหรือไม่?
ไม่มีวิธีใดที่ทำให้แผลเป็นหายได้ 100% แต่ช่วยให้ผิวบริเวณดังกล่าวดูดีขึ้น รอยแดง รอยดำ แผลนูน รอยบุ๋มต่าง ๆ จางลง เรียบเนียนกลมกลืนกับผิวปกติค่ะ
การลบรอยแผลเป็นมีผลข้างเคียงหรือไม่?
อาจมีผลข้างเคียงในบางกรณีขึ้นอยู่กับวิธีที่เลือกใช้ เช่น อาการแสบร้อน บวมแดงจากการทำเลเซอร์ อาการคัน ผื่นแดง ระคายเคือง จากการใช้ครีมหรือแผ่นเจล เป็นต้นค่ะ
ลบรอยแผลเป็นบนใบหน้าทำอย่างไรได้บ้าง?
การลบแผลเป็นบนใบหน้าทำได้หลายวิธีขึ้นอยู่กับสาเหตุ เช่น การโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์ การทาครีมบำรุง ทาครีมกันแดด แปะแผ่นเจล การผ่าตัด เป็นต้นค่ะ
ลบรอยแผลเป็นจากครีมหายจริงไหม?
ครีมลดรอยแผลเป็นมีส่วนช่วยบำรุงผิวเพื่อให้รอยแผลเป็นทั่วไป เช่น รอยแดง รอยดำ ลดเลือน เรียบเนียนกลมกลืนไปกับสีผิว แต่ถ้าแผลเป็นที่เนื้อผิวผิดปกติ เช่น แผลนูน แผลคีลอยด์ แผลรอยบุ๋ม อาจไม่ค่อยเห็นผลค่ะ
อ้างอิง
- Schmidt, N. (2024, November 20). Scar Treatments: Types, Procedures, and Results. https://www.webmd.com/beauty/cosmetic-procedures-scars
- Scott Frothingham. (2024, September 13). Top Treatments and Natural Options for Scar Removal. https://www.healthline.com/health/how-to-get-rid-of-old-scars
