หนังตาตกข้างเดียว เกิดจากอะไร รักษาอย่างไรให้ตาสวยสมดุล

ภาพประกอบการโฆษณาเท่านั้น

ปัญหาหนังตาตกข้างเดียวเป็นภาวะที่สร้างความกังวลใจให้ใครหลายคน เพราะไม่เพียงแต่ส่งผลต่อความสวยงาม ทำให้ใบหน้าดูไม่สมส่วน ตาดูเศร้าหมอง หรือดูแก่กว่าวัย แต่ยังอาจบดบังการมองเห็นและเป็นสัญญาณเตือนของโรคบางชนิดได้อีกด้วย บทความนี้จะพาทุกท่านไปทำความเข้าใจว่าภาวะหนังตาตกข้างเดียว เกิดจากอะไรได้บ้าง มีความอันตรายหรือไม่ พร้อมแนะนำแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละสาเหตุ เพื่อคืนความมั่นใจให้ดวงตาคู่สวยของคุณค่ะ

หนังตาตกข้างเดียวคืออะไร?

หนังตาตกข้างเดียว (Unilateral Ptosis) คือ ภาวะที่เปลือกตาบนของตาเพียงข้างเดียวตกลงมาอยู่ในระดับที่ต่ำกว่าปกติ อาจตกลงมาเล็กน้อย หรือในบางกรณีอาจตกลงมามากจนบดบังรูม่านตา ทำให้ลานสายตาแคบลงและส่งผลกระทบต่อการมองเห็นได้ ซึ่งจะแตกต่างจากภาวะตาไม่เท่ากันที่เกิดจากโครงสร้างเบ้าตา หรือภาวะตาชั้นเดียวที่ไม่มีชั้นตา แต่ระดับขอบเปลือกตายังคงปกติ ภาวะหนังตาตกข้างเดียวสามารถพบได้ในทุกเพศทุกวัย ตั้งแต่ทารกแรกเกิดไปจนถึงผู้สูงอายุเลยทีเดียวค่ะ

หนังตาตกข้างเดียว เกิดจากอะไร?

สาเหตุของภาวะหนังตาตกข้างเดียวนั้นมีความหลากหลายอย่างมากค่ะ การทราบว่าอาการหนังตาตกข้างเดียว เกิดจากอะไรคือหัวใจสำคัญในการวางแผนการรักษาที่ตรงจุดและมีประสิทธิภาพมากที่สุด โดยสามารถแบ่งสาเหตุหลัก ๆ ได้ดังนี้

กล้ามเนื้อตาอ่อนแรงแต่กำเนิด

นี่คือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดในเด็ก เกิดจากพัฒนาการของกล้ามเนื้อยกเปลือกตา (Levator Palpebrae Superioris Muscle) ที่ผิดปกติตั้งแต่อยู่ในครรภ์ ทำให้กล้ามเนื้อมัดดังกล่าวไม่มีแรงพอที่จะยกเปลือกตาให้อยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมได้ หากปล่อยทิ้งไว้ในเด็กอาจนำไปสู่ภาวะตาขี้เกียจได้

ความเสื่อมตามวัย

เป็นสาเหตุของหนังตาตกข้างเดียวที่พบบ่อยที่สุดในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ เกิดจากการที่เส้นเอ็นของกล้ามเนื้อยกเปลือกตาเกิดการยืด หย่อนยาน หรือหลุดออกจากแผ่นกระดูกอ่อนในเปลือกตา (Tarsal Plate) ตามกาลเวลา ทำให้ประสิทธิภาพในการยกเปลือกตาลดลง

โรคและภาวะผิดปกติทางระบบประสาทและกล้ามเนื้อ

กลุ่มนี้เป็นสาเหตุที่ต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะภาวะหนังตาตกข้างเดียวอาจเป็นอาการแสดงของโรคที่ซ่อนอยู่ภายในร่างกายได้

โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง (Myasthenia Gravis – MG)

โรคนี้เป็นโรคแพ้ภูมิตัวเองที่ทำให้การสื่อสารระหว่างเส้นประสาทและกล้ามเนื้อล้มเหลว ส่งผลให้กล้ามเนื้อทั่วร่างกายอ่อนแรง ซึ่งกล้ามเนื้อตามักเป็นกลุ่มแรก ๆ ที่แสดงอาการ โดยลักษณะเด่นของหนังตาตกข้างเดียวจากโรคนี้คือ อาการมักจะเป็นๆ หายๆ แย่ลงในช่วงบ่ายหรือเมื่อใช้งานสายตาหนักๆ และดีขึ้นหลังการพักผ่อน

เส้นประสาทสมองคู่ที่ 3 เป็นอัมพาต

เส้นประสาทสมองคู่ที่ 3 ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อยกเปลือกตาและกล้ามเนื้อกลอกตาบางมัด หากเส้นประสาทนี้เสียหายจากสาเหตุต่าง ๆ เช่น โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือเนื้องอกกดทับ ก็จะทำให้เกิดภาวะหนังตาตกข้างเดียวร่วมกับอาการอื่น เช่น มองเห็นภาพซ้อน หรือรูม่านตาขยายผิดปกติได้

ผลกระทบจากอุบัติเหตุหรือการผ่าตัด

การเกิดอุบัติเหตุที่กระทบกระเทือนบริเวณดวงตาโดยตรง หรือแม้กระทั่งการผ่าตัดตาบางชนิด เช่น การผ่าตัดต้อกระจก อาจส่งผลให้กล้ามเนื้อหรือเส้นเอ็นยกเปลือกตาได้รับการบาดเจ็บหรือยืดออก จนเป็นสาเหตุของภาวะหนังตาตกข้างเดียว เกิดจากปัจจัยภายนอกได้

พฤติกรรมในชีวิตประจำวัน

พฤติกรรมบางอย่างที่ทำซ้ำ ๆ เป็นเวลานานก็สามารถกระตุ้นให้เกิดภาวะหนังตาตกข้างเดียวได้เช่นกัน เช่น การขยี้ตาแรงๆ เป็นประจำ หรือการใส่และถอดคอนแทคเลนส์ชนิดแข็ง (Hard Contact Lens) อย่างไม่ถูกวิธี ซึ่งอาจทำให้เส้นเอ็นของกล้ามเนื้อค่อยๆ ยืดออกทีละน้อย

หนังตาตกข้างเดียว อันตรายไหม?

ความอันตรายของภาวะหนังตาตกข้างเดียวขึ้นอยู่กับสาเหตุค่ะ หากเกิดจากความเสื่อมตามวัยที่ไม่รุนแรงและไม่กระทบการมองเห็น ก็อาจเป็นเพียงปัญหาด้านความสวยงาม แต่หากอาการเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน หรือมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่ควรรีบพบแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นอาการแสดงของโรคร้ายแรงได้

• มองเห็นภาพซ้อน
• ปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ
• มีอาการกล้ามเนื้อส่วนอื่นอ่อนแรงร่วมด้วย เช่น แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด
• ขนาดรูม่านตาสองข้างไม่เท่ากัน
• ปวดตา ตาแดง

ภาพประกอบการโฆษณาเท่านั้น

วิธีรักษาหนังตาตกข้างเดียว

เมื่อทราบแล้วว่าอาการหนังตาตกข้างเดียว เกิดจากอะไร การเลือกวิธีรักษาก็จะง่ายขึ้นค่ะ โดยแนวทางการรักษามีตั้งแต่การรักษาทางการแพทย์ไปจนถึงการดูแลตัวเองแบบธรรมชาติ ซึ่งแพทย์จะเป็นผู้ประเมินแนวทางที่เหมาะสมที่สุดสำหรับแต่ละบุคคล

การรักษาทางการแพทย์

การรักษาโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญคือแนวทางหลักและมีประสิทธิภาพที่สุดในการแก้ไขภาวะหนังตาตกข้างเดียว โดยเฉพาะในรายที่มีอาการปานกลางถึงรุนแรง หรือมีสาเหตุมาจากโรคประจำตัวค่ะ

การรักษาตามสาเหตุ

หลักการที่สำคัญที่สุดคือการแก้ไขที่ต้นตอของปัญหา หากภาวะหนังตาตกข้างเดียว เกิดจากโรคซ่อนเร้น แพทย์จะมุ่งเน้นการรักษาโรคนั้น ๆ ก่อน เช่น

• โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง (MG) การให้ยาเพื่อเพิ่มสารสื่อประสาท ทำให้กล้ามเนื้อกลับมาทำงานได้ดีขึ้น
• เส้นประสาทสมองคู่ที่ 3 เป็นอัมพาต การควบคุมโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือการรักษาเนื้องอกที่เป็นต้นเหตุ เมื่อโรคที่เป็นสาเหตุถูกควบคุมได้ อาการหนังตาตกข้างเดียวก็อาจดีขึ้นหรือหายไปได้เอง

การผ่าตัดแก้ไขหนังตาตก

การผ่าตัดถือเป็นวิธีมาตรฐานและให้ผลลัพธ์ถาวรในการแก้ไขหนังตาตกข้างเดียวที่เกิดจากกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงแต่กำเนิดและความเสื่อมตามวัย โดยมีเป้าหมายเพื่อปรับระดับความตึงของกล้ามเนื้อยกเปลือกตาให้กลับมาทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพอีกครั้ง ซึ่งเทคนิคการผ่าตัดจะแตกต่างกันไปตามความรุนแรงและสาเหตุของโรค แพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะเป็นผู้วินิจฉัยและเลือกเทคนิคที่เหมาะสมที่สุด เช่น การเย็บซ่อมกล้ามเนื้อยกเปลือกตา ซึ่งการผ่าตัดนี้ยังสามารถทำร่วมกับการทำ ตาสองชั้น เพื่อสร้างชั้นตาที่สวยงามและปรับให้ดวงตาทั้งสองข้างดูสมดุลและใกล้เคียงกันมากที่สุด การเลือกคลินิกทำตาที่มีความเชี่ยวชาญด้านกายวิภาคของเปลือกตาโดยเฉพาะจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด

สำหรับผู้ที่มีอาการหนังตาตกข้างเดียวไม่รุนแรง หรือยังไม่พร้อมสำหรับการผ่าตัด ปัจจุบันก็มีทางเลือกในการรักษาแบบไม่ต้องผ่าตัดที่สามารถช่วยบรรเทาอาการได้ชั่วคราว ซึ่งช่วยให้ดวงตาดูสดใสขึ้นได้ค่ะ

• ยาหยอดตาเฉพาะ มียาหยอดตาบางชนิด (Oxymetazoline) ที่ออกฤทธิ์กระตุ้นกล้ามเนื้ออีกมัดในเปลือกตา (Muller’s Muscle) ทำให้เปลือกตายกขึ้นได้ประมาณ 1-2 มิลลิเมตร ผลลัพธ์อยู่ได้นานหลายชั่วโมง แต่ต้องใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์
• การฉีดโบท็อกซ์ แพทย์สามารถใช้เทคนิคการฉีดโบท็อกซ์บริเวณกล้ามเนื้อรอบดวงตา เพื่อช่วยยกคิ้วและหางตาขึ้นเล็กน้อย ซึ่งจะส่งผลทางอ้อมให้เปลือกตาที่ตกดูยกขึ้นได้ เหมาะสำหรับเคสที่อาการตกไม่รุนแรง
• แว่นยกกระชับเปลือกตา (Ptosis Crutch) เป็นอุปกรณ์พิเศษที่ติดตั้งกับกรอบแว่นตา โดยจะมีแกนเล็กๆ ช่วยพยุงเปลือกตาที่ตกเอาไว้ เหมาะสำหรับผู้ที่ไม่สามารถผ่าตัดได้

วิธีรักษาและดูแลแบบธรรมชาติ

สำหรับอาการ หนังตาตกข้างเดียว ที่ไม่รุนแรง หรือเป็นวิธีเสริมควบคู่ไปกับการรักษาทางการแพทย์ การดูแลตัวเองและบริหารกล้ามเนื้อตาก็เป็นอีกทางเลือกที่สามารถทำได้เองที่บ้านค่ะ

ท่าบริหารกล้ามเนื้อรอบดวงตา

การบริหารกล้ามเนื้อรอบดวงตาอย่างสม่ำเสมอจะช่วยกระตุ้นการทำงานและเพิ่มความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อได้ โดยสามารถทำได้ง่ายๆ เช่น การเบิกตากว้างค้างไว้ 5-10 วินาที สลับกับการหลับตาแน่นๆ หรือการใช้นิ้วช่วยยึดผิวหนังใต้คิ้วไว้แล้วพยายามฝืนลืมตาเพื่อสร้างแรงต้าน

การประคบเย็น

ความเย็นสามารถช่วยลดอาการบวมหรือการอักเสบเล็ก ๆ น้อย ๆ บริเวณเปลือกตา ซึ่งอาจเป็นปัจจัยเสริมที่ทำให้อาการดูแย่ลงได้ การใช้แผ่นเจลเย็นหรือผ้าชุบน้ำเย็นประคบบริเวณดวงตาประมาณ 10-15 นาที จะช่วยให้ดวงตาดูสดชื่นและกระชับขึ้นได้ชั่วคราว

การปรับพฤติกรรม

การหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยงเป็นสิ่งสำคัญในการป้องกันไม่ให้อาการหนังตาตกข้างเดียวแย่ลง ควรหลีกเลี่ยงการขยี้ตาแรง ๆ พักสายตาเป็นระยะจากการใช้หน้าจอคอมพิวเตอร์หรือโทรศัพท์มือถือ นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ และใส่ใจในการใช้คอนแทคเลนส์อย่างถูกสุขลักษณะ

ภาพประกอบการโฆษณาเท่านั้น

สรุปบทความ

ภาวะหนังตาตกข้างเดียวนั้นเกิดได้จากหลากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ปัจจัยแต่กำเนิด ความเสื่อมตามวัย ไปจนถึงสัญญาณของโรคประจำตัวต่างๆ การสังเกตอาการตัวเองและเข้าใจว่าอาการหนังตาตกข้างเดียว เกิดจากอะไรจึงเป็นสิ่งสำคัญ หากใครกำลังมีปัญหาหนังตาตกข้างเดียวหรือความกังวลใจเกี่ยวกับดวงตาและใบหน้า ที่ BEAMS plastic surgery เราพร้อมดูแลทุกปัญหาอย่างใส่ใจโดยหมอบีมและทีมงานผู้เชี่ยวชาญด้านศัลยกรรมตกแต่งใบหน้าโดยเฉพาะ สามารถนัดหมายเพื่อเข้ามาปรึกษาและวางแผนแนวทางการแก้ไขที่เหมาะสมที่สุดสำหรับคุณ เพื่อสร้างผลลัพธ์ที่น่าพึงพอใจร่วมกัน สอบถามกับหมอบีม Facial Expert ผ่านช่องทางต่าง ๆ ของเราได้เลยค่ะ