
ในกระบวนการผ่าตัดทุกรูปแบบไม่ว่าจะรักษาโรค อุบัติเหตุ หรือศัลยกรรม เช่น เสริมจมูก ทำตาสองชั้น ฯลฯ นอกจากศัลยแพทย์ผู้ทำหน้าที่หลักแล้ว “วิสัญญีแพทย์” หรือ หมอดมยา ก็เป็นอีกบุคคลที่มีความสำคัญไม่แพ้กัน หากใครกำลังวางแผนอยากทำหัตถการต่าง ๆ แล้วสงสัยว่าวิสัญญี คืออะไร? หรือวิสัญญีแพทย์ คืออะไร? วิสัญญีแพทย์ ทำหน้าที่อะไรบ้าง? มาทำความรู้จักกันได้เลยค่ะ
Key Takeaway
- วิสัญญีแพทย์ คือ แพทย์ที่มีทักษะเฉพาะทางด้านการระงับความเจ็บปวด ซึ่งจะดูแลตั้งแต่การเตรียมความพร้อมก่อนเข้าผ่าตัด ควบคุมระบบต่าง ๆ ของร่างกายขณะผ่าตัด ช่วยดูแลในการฟื้นตัวและลดความเจ็บปวดเพิ่มเติมหลังผ่าตัดเพื่อให้เกิดความปลอดภัยต่อผู้ป่วย และได้ผลการรักษาที่น่าพึงพอใจ
- วิสัญญีแพทย์แบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ วิสัญญีแพทย์ทั่วไป ดูแลผู้ป่วยทั่วไปตั้งแต่ก่อน ระหว่าง และหลังผ่าตัด วิสัญญีแพทย์เฉพาะส่วน จะให้ยาระงับความรู้สึกเฉพาะบางส่วนของร่างกายก่อนผ่าตัด และวิสัญญีแพทย์ด้านความเจ็บปวด รักษาอาการเจ็บปวดแบบเฉียบพลันและเรื้อรังของผู้ป่วยแม้ไม่ได้ทำการผ่าตัด
- หน้าที่ของแพทย์วิสัญญีมีตั้งแต่ประเมินสุขภาพทั้งด้านร่างกาย จิตใจ เช็กผลตรวจของผู้ป่วยก่อนผ่าตัด ตรวจสอบสัญญาณชีพ ดูแลการทำงานของระบบร่างกายและอวัยวะต่าง ๆ การให้เลือด สารน้ำ ยาบางชนิดระหว่างผ่าตัด และดูแลให้ผู้ป่วยฟื้นตัวจากฤทธิ์ยาสลบ การลดความเจ็บปวดหลังผ่าตัด
- วิธีระงับความรู้สึกโดยวิสัญญีแพทย์มี 4 วิธีหลัก ได้แก่ การให้ยาสลบทั่วร่างกาย การระงับความรู้สึกเฉพาะส่วน เช่น บล็อกหลัง การให้ยาชาเฉพาะที่ และการให้ยาระงับประสาทเพื่อช่วยให้ผ่อนคลาย โดยเลือกตามชนิดการผ่าตัดและสุขภาพของผู้ป่วยแต่ละราย
- การดมยาสลบมักจะใช้กับศัลยกรรมต่าง ๆ เช่น การดึงหน้า การทำ Necklift ยกคิ้วส่องกล้อง ส่องกล้องดึงหน้า ส่วนหัตถการผ่าตัดเล็ก เช่น โปรแกรมผ่าตัดถุงใต้ตา โปรแกรมทำตาสองชั้น มักใช้ยาชาเฉพาะที่ ช่วยให้ฟื้นตัวได้เร็ว
วิสัญญีแพทย์ คืออะไร?
วิสัญญีแพทย์ คือ แพทย์เฉพาะทางในด้านการให้ยาระงับความรู้สึก ได้แก่ ยาชา ยาสลบ และยาระงับปวด ต้องประเมินผู้ป่วยตั้งแต่ก่อนผ่าตัด ดูแลระบบสำคัญต่าง ๆ ของร่างกายขณะผ่าตัด เช่น เฝ้าติดตามสัญญาณชีพ ระบบหัวใจและหลอดเลือด (รวมถึงความดันโลหิต) และระบบการหายใจ รวมถึงดูแลการฟื้นตัวและลดความเจ็บปวดเพิ่มเติมหลังผ่าตัดเพื่อให้ผู้ป่วยเกิดความปลอดภัย โดยวิสัญญี แปลว่า ไม่มีความรู้สึก หรือสลบ ซึ่งในทางการแพทย์หมายถึงการระงับความรู้สึกชั่วคราว ซึ่งเป็นหน้าที่สำคัญของวิสัญญีแพทย์ค่ะ
วิสัญญีแพทย์ คือใคร?

หมอวิสัญญี คือ แพทย์ที่มีทักษะเฉพาะทางด้านการระงับความเจ็บปวด ซึ่งจะดูแลตั้งแต่การเตรียมความพร้อมก่อนเข้าผ่าตัด ควบคุมระบบต่าง ๆ ของร่างกายขณะผ่าตัด ช่วยดูแลในการฟื้นตัวและลดความเจ็บปวดเพิ่มเติมหลังผ่าตัดเพื่อให้เกิดความปลอดภัยต่อผู้ป่วย และได้ผลการรักษาน่าพึงพอใจค่ะ
วิสัญญีแพทย์แบ่งออกเป็นกี่ประเภท?
วิสัญญีแพทย์ หรือ หมอวิสัญญี จะแบ่งออกทั้งหมด 3 ประเภท ซึ่งมีหน้าที่ความรับผิดชอบแตกต่างกัน ดังนี้ค่ะ
1. วิสัญญีแพทย์ทั่วไป (General Anesthesiologists): มีหน้าที่ดูแลผู้ป่วยทั่วไปตั้งแต่เตรียมตัวก่อนผ่าตัด การให้ดมยาสลบ การควบคุมสัญญาณชีพ ดูแลระบบการทำงานและอวัยวะต่าง ๆ ของผู้ป่วยขณะผ่าตัด รวมถึงดูแลผู้ป่วยหลังฟื้นตัวจากยาระงับความรู้สึกค่ะ
2. วิสัญญีแพทย์เฉพาะส่วน (Regional Anesthesiologists): มีหน้าที่ให้ยาชา หรือยาระงับความรู้สึกเฉพาะบางส่วนของร่างกายก่อนผ่าตัด เช่น เช่น การบล็อกหลัง หรือการบล็อกเส้นประสาทแขน-ขา เหมาะกับวิธีรักษาบางประเภทที่ต้องการทำให้อวัยวะบางส่วนไม่เกิดความรู้สึกชั่วคราวและผู้ป่วยไม่ต้องดมยาค่ะ
3. วิสัญญีแพทย์ด้านความเจ็บปวด (Pain Management Anesthesiologists): มีหน้าที่รักษาอาการเจ็บปวดทั้งแบบเฉียบพลันและเรื้อรังของผู้ป่วยแม้ไม่ได้ทำการผ่าตัด เช่น อาการเจ็บปวดจากบาดแผล อุบัติเหตุ เนื้องอก มะเร็ง เป็นต้นค่ะ
อย่างไรก็ตาม วิสัญญีแพทย์ต้องผ่านการฝึกอบรมเฉพาะทางด้านวิสัญญีวิทยา เพื่อระงับความรู้สึกผู้ป่วยอย่างปลอดภัยในทุกขั้นตอนของการผ่าตัดและการรักษาโรคค่ะ
วิสัญญีแพทย์ ทำหน้าที่อะไรบ้าง?
คนส่วนใหญ่อาจเข้าใจว่าแพทย์วิสัญญี คือแพทย์ผู้ทำหน้าที่ระงับความเจ็บปวดขณะผ่าตัดเพียงอย่างเดียว แต่จริง ๆ แล้ว แพทย์ด้านวิสัญญี คือ บุคคลที่ต้องดูแลผู้ป่วยตั้งแต่ก่อนผ่าตัด ระหว่างผ่าตัด และหลังผ่าตัด ดังนี้เลยค่ะ
1. ก่อนการผ่าตัด
วิสัญญีแพทย์ต้องประเมินสุขภาพทั้งด้านร่างกาย จิตใจ เช็กผลตรวจของผู้ป่วยก่อนเข้ารับการผ่าตัดเพื่อกำหนดแผนการระงับความรู้สึก หรือการดมยาสลบอย่างเหมาะสมให้กับผู้ป่วยแต่ละราย รวมถึงอธิบายแผนรักษา ภาวะแทรกซ้อนเบื้องต้นที่อาจเกิดขึ้น และคำแนะนำต่าง ๆ กับผู้ป่วยและญาติค่ะ
2. ระหว่างการผ่าตัด
หน้าที่สำคัญของหมอดมยา คือ ต้องคอยตรวจสอบสัญญาณชีพ ดูแลการทำงานของระบบร่างกายและอวัยวะต่าง ๆ การให้เลือด สารน้ำ และยาบางชนิดกับผู้ป่วยเพื่อให้ตลอดกระบวนการผ่าตัดเกิดความปลอดภัยค่ะ
3. หลังการผ่าตัด
หมอวิสัญญียังมีหน้าที่ดูแลให้ผู้ป่วยฟื้นตัวจากฤทธิ์ยาสลบ การลดความเจ็บปวดหลังผ่าตัด สังเกตและประเมินร่วมกับศัลยแพทย์เพื่อวางแนวทางการพักรักษาตัวของผู้ป่วยค่ะ
วิธีระงับความเจ็บปวดโดยวิสัญญีแพทย์
วิสัญญีแพทย์มีวิธีระงับความรู้สึกหลัก 4 วิธี โดยเลือกตามชนิดของการผ่าตัดและสุขภาพของผู้ป่วยแต่ละราย ดังนี้ค่ะ
1. การให้ยาสลบทั่วร่างกาย (General Anesthesia): วิสัญญีแพทย์ให้ยาสลบทางหลอดเลือดดำและ/หรือให้ดมยาสลบผ่านหน้ากากหรือท่อช่วยหายใจ ผู้ป่วยจะหลับและไม่รู้สึกตัวตลอดการผ่าตัด เหมาะกับการผ่าตัดใหญ่หรือใช้เวลานาน เช่น ผ่าตัดช่องท้อง ผ่าตัดกระดูกค่ะ
2. การระงับความรู้สึกเฉพาะส่วน (Regional Anesthesia): ฉีดยาชาบริเวณไขสันหลังหรือเส้นประสาท เพื่อให้ร่างกายทั้งส่วนนั้นชา เช่น การบล็อกหลังเพื่อผ่าตัดคลอด หรือการบล็อกเส้นประสาทแขนเพื่อผ่าตัดมือ ผู้ป่วยยังรู้สึกตัวแต่ไม่เจ็บค่ะ
3. การให้ยาชาเฉพาะที่ (Local Anesthesia): ฉีดยาชาเฉพาะจุดที่ทำหัตถการ ผู้ป่วยยังมีสติและรู้สึกตัว เหมาะกับการผ่าตัดเล็ก เช่น ตัดไฝ เย็บแผล หรือผ่าตัดเล็กบริเวณผิวหนังค่ะ
4. การให้ยาระงับประสาท (Sedation): ให้ยาช่วยให้ผู้ป่วยผ่อนคลายและง่วงซึม มักใช้ร่วมกับยาชาในรายที่มีความกังวล ส่วนใหญ่ผู้ป่วยยังหายใจได้เอง โดยวิสัญญีแพทย์จะเฝ้าติดตามสัญญาณชีพตลอดการทำหัตถการค่ะ
วิสัญญีแพทย์กับการศัลยกรรมความงาม
- ประเมินความพร้อมของร่างกาย จิตใจ และเช็กผลตรวจผู้ป่วยก่อนทำศัลยกรรม
- วางแผนการดมยา หรือวิธีระงับความรู้สึกแบบอื่นตามความเหมาะสม
- การดมยาสลบจะใช้กับศัลยกรรมต่าง ๆ เช่น การดึงหน้า การทำ Necklift ยกคิ้วส่องกล้อง ส่องกล้องดึงหน้า เป็นต้น
- การทำหัตถการที่ไม่ต้องผ่าตัด หรือผ่าตัดเล็ก เช่น ผ่าตัดถุงใต้ตา เติมไขมันหน้า ยกกระชับหนังตา ทำตาสองชั้น หมอวิสัญญีมักเลือกใช้ยาชาเพื่อให้ผู้ป่วยฟื้นตัวเร็ว
- ควรดูแลโดยแพทย์ทางด้านวิสัญญีวิทยา เพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วย
ทำไมการมีวิสัญญีแพทย์จึงสำคัญที่ BEAMS Plastic Surgery
- ตรวจประเมินด้านร่างกาย จิตใจ และเช็กผลตรวจต่าง ๆ ของผู้ป่วยเพื่อให้พร้อมสำหรับทำศัลยกรรม
- วางแผน และดำเนินการระงับความรู้สึกให้เหมาะสมกับร่างกายของผู้ป่วยแต่ละเคส
- ควบคุมสัญญาณชีพ ดูแลระบบการทำงานในร่างกายของผู้ป่วยขณะผ่าตัดให้เป็นปกติ
- เฝ้าระวังและแก้ปัญหากรณีเกิดภาวะแทรกซ้อนขณะผ่าตัด เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ ความดันโลหิตต่ำ ภาวะแพ้ยา ระดับออกซิเจนในเลือดต่ำ ฯลฯ
- สร้างความรู้สึกผ่อนคลายทั้งร่างกายกับจิตใจของผู้ป่วยทั้งก่อนและหลังผ่าตัด
- ดูแลผู้ป่วยหลังผ่าตัดเพื่อให้ฟื้นตัวจากฤทธิ์ยาระงับความรู้สึก และลดอาการเจ็บปวดต่าง ๆ
- ทุกหัตถการที่ BEAMS Plastic Surgery วิสัญญีแพทย์จะปฏิบัติตามมาตรฐานระดับสากลโดยยึดมาตรฐานความปลอดภัยของผู้ป่วยเป็นสิ่งสำคัญ
วิสัญญีแพทย์ดูแลผู้ป่วยก่อนและหลังการผ่าตัด
1. เตรียมผู้ป่วยก่อนผ่าตัด: หมอวิสัญญีจะประเมินความพร้อมร่างกาย จิตใจ และเช็กผลตรวจต่าง ๆ เพื่อให้ผู้ป่วยพร้อมผ่าตัด
2. ดูแลผู้ป่วยขณะผ่าตัด: ควบคุมสัญญาณชีพ ความดันโลหิต ดูแลระบบการทำงานของร่างกายและอวัยวะต่าง ๆ รวมถึงให้เลือด สารน้ำ หรือยาอย่างเหมาะสมขณะผ่าตัดเพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วย
3. เฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน: คอยเฝ้าระวังผู้ป่วยตลอดการผ่าตัด กรณีเกิดภาวะแทรกซ้อนขณะผ่าตัด เช่น ความดันโลหิตต่ำ การเต้นของชีพจรผิดปกติ แพทย์วิสัญญีร่วมกับทีมแพทย์จะดำเนินการแก้ไขตามแนวทางการรักษาที่เหมาะสม
4. ดูแลในระยะพักฟื้น: หลังผ่าตัดวิสัญญีแพทย์จะติดตามอาการผู้ป่วยตั้งแต่การฟื้นตัวจากฤทธิ์ยาสลบ การให้ยาระงับความเจ็บปวด และประเมินร่วมกับศัลยแพทย์ถึงแนวทางดูแลอย่างเหมาะสม
ศัลยกรรม ที่ BEAMS Plastic Surgery มีวิสัญญีแพทย์คอยดูแล 1:1 ทุกขั้นตอน
ที่ BEAMS Plastic Surgery ให้ความสำคัญกับทุกขั้นตอนตั้งแต่ก่อนผ่าตัด ระหว่างผ่าตัด และหลังผ่าตัด โดยมีวิสัญญีแพทย์คอยดูแลแบบ 1 ต่อ 1 ทุกเคส ดำเนินการที่โรงพยาบาลในห้องผ่าตัดที่ได้มาตรฐาน AACI และมือเครื่อง สะอาด ยาแท้ เพื่อให้ผลลัพธ์น่าพึงพอใจและผู้ป่วยปลอดภัยค่ะ
สรุปบทความ
วิสัญญีแพทย์ หรือ Anesthetist คือ แพทย์เฉพาะทางด้านการระงับความเจ็บปวดของผู้ป่วย มีหน้าที่เตรียมผู้ป่วยให้พร้อมก่อนผ่าตัด ควบคุมสัญญาณชีพ การทำงานของระบบร่างกายและอวัยวะต่าง ๆ ให้เป็นปกติขณะผ่าตัด รวมถึงดูแลผู้ป่วยให้ฟื้นจากฤทธิ์ยาสลบหลังผ่าตัด ซึ่งศัลยกรรมที่ต้องดมยาสลบหรือให้ยาระงับความรู้สึก ควรดูแลโดยวิสัญญีแพทย์เพื่อความปลอดภัยค่ะ
ที่ BEAMS Plastic Surgery ยินดีให้คำปรึกษาและดูแลทุกเคสโดยแพทย์ทางด้านศัลยกรรมตกแต่งใบหน้า ติดตามผลหลังทำต่อเนื่อง มีวิสัญญีแพทย์ดูแลตลอดการผ่าตัด ต้องการข้อมูลเพิ่มเติมสามารถติดต่อได้ทุกช่องทางของเรา Line Official: @beamss หรือ คลิกเพื่อติดต่อแพทย์ของเราค่ะ
คำถามที่พบบ่อย (FAQs)
วิสัญญีพยาบาล กับ วิสัญญีแพทย์ ต่างกันยังไง?
วิสัญญีแพทย์ คือ แพทย์เฉพาะทางด้านการดมยาสลบผู้ป่วย ขณะที่วิสัญญีพยาบาล คือ พยาบาลวิชาชีพที่ผ่านการอบรมพิเศษสำหรับช่วยดูแลผู้ป่วยร่วมกับแพทย์ค่ะ
ทำไมวิสัญญีแพทย์ในการศัลยกรรมผ่าตัดถึงจำเป็น?
เพราะแพทย์วิสัญญีมีหน้าที่เตรียมผู้ป่วยให้พร้อมก่อนผ่าตัด ควบคุมสัญญาณชีพ การทำงานของร่างกายและอวัยวะต่าง ๆ ระหว่างผ่าตัด พร้อมทั้งดูแลการฟื้นตัวจากฤทธิ์ยาหลังผ่าตัดเพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วยค่ะ
การฟื้นตัวหลังจากการระงับความรู้สึกเป็นอย่างไร?
ผู้ป่วยอาจมีอาการง่วงซึม มึนงง อ่อนเพลีย คอแห้ง เจ็บคอหรือระคายคอ (อาการที่พบจากท่อช่วยหายใจ) คลื่นไส้ อาเจียน หรือหนาวสั่นในบางรายขึ้นอยู่กับสภาพร่างกาย ปริมาณยาสลบที่ได้รับ อายุ และปัญหาสุขภาพค่ะ
อ้างอิง
- Mandaya Hospital Group Team. (2025, July 22). Anesthesiologist: Understanding Their Roles and Responsibilities. https://mandayahospitalgroup.com/anesthesiologist-understanding-their-roles-and-responsibilities/